van Solitaire wilg naar Sociaal-Artistieke Werking
2026-2027
Hoombos is een jong bos dat Natuurpunt plantte op het voormalig kouter-/weideland ten westen van de dorpskern van Heldergem. Op de hoogst gelegen plek hiervan groeit een monumentale, alleenstaande knotwilg. Deze lokatie inspireerde Natuurpunt om aan Cura-Collectief te vragen er een plek van rust en ontmoeting te creëren door middel van een artistieke ingreep.
De wandelaar beleeft er binnenkort een natuurplek die gevormd is door sociale, kunstzinnige en ecologische interacties.
De wilg in kwestie
Cura-Collectief bedacht drie voorstellen.
Het noodzakelijke knotten van de solitaire wilg laat ons toe takken te gebruiken voor een kunstzinnig vormgegeven wilgenrij die het wandelpad flankeert en jou naar een rustplek voert.
Het restmateriaal van het knotten kan dienen voor beschermende houtwallen rond een rust- en ontmoetingsplek met zicht op het nieuwe Hoombos en met de oude wilg als wachter en beschutter. Vanaf het najaar 2026 werken we samen met Natuurpunt en met jongeren van het Knipperkot aan deze realisatie.
Als er budget beschikbaar is, kunnen we misschien een luisterhoorn bouwen waarmee je gericht het landschap kan beluisteren. Zo ontdek je er de geluiden van planten, dieren, van wind en regen.
“Waer wout ghi mi dan voeren, Stout ridder, wel ghemoet? Al onder die linden groene, Mijn lief, mijn waertste goet!”
Anoniem middeleeuws lied uit “Het daghet in den Oosten”
De linde: een wijze en beschermende ziel
De linde is meer dan een boom. Zij is een wijze ziel, een stille getuige van eeuwen geschiedenis. Haar bladeren fluisteren wijsheden, haar schaduw biedt bescherming en haar bloesem schenkt leven. Zij is een symbool van verbinding tussen hemel en aarde en tussen verleden, heden en toekomst. Een lindeboom kan meer dan 1000 jaar worden. Wie openstaat voor haar fluisteringen, vindt in haar een wijze gids. Haar hartvormige bladeren zijn niet alleen een teken van liefde, maar ook van vrijheid. In de middeleeuwen stond het lindeblad symbool voor de vrije grondbezitters, de pelgrims en hun onafhankelijkheid. De linde speelt in veel mythen een hoofdrol. In Midden-Europa gold zij als de boom van onsterfelijkheid, een baken van hoop. In Estland en Litouwen offerden vrouwen onder haar takken. In Zuid-Duitsland en Tirol werd verteld dat dwergen, draken en lintwormen haar schaduw bewoonden. En in Zweden gelooft men nog altijd dat goede huisgeesten in haar takken huizen. Bij de Germanen was de linde gewijd aan Freya, de godin van liefde, gerechtigheid, huiselijk geluk en vruchtbaarheid. In haar schaduw werden vonnissen geveld en verga- derd. Bovendien werd er rond de boom gedanst, gedronken en bemind. De linde was het hart van het dorp, een plek waar mensen samenkwamen om het leven te vieren. In christelijke tijden veranderde de Freyalinde in de Marialinde. Zij werd het symbool van de moeders: een boom die voedt, beschermt en troost. Lindebloesems zijn een belangrijke voedselbron voor bijen en vlinders. De bladeren, bast en bloemen zijn bekend om hun geneeskrachtige werking. En dan is er nog de bescher- mende kracht van de linde. Men geloofde dat haar bladeren, schors en as heksen en tovenaars op afstand hielden. Daarom werd zij een natuurlijke bewaker die het kwaad buiten de deur hield.
Motief
De linde staat voor vreugde, verbinding en zorg. Zorg voor de boom, voor elkaar en voor de toekomst. Dit project blaast een oude traditie nieuw leven in. De linde was vroeger een betekenisvolle plek voor huwelijken, rechtspraak en ontmoeting.
Participatieproces
Iedereen wordt betrokken. Doelgroepen en partners werken samen en inspireren elkaar met sprookjes, muziek, beeld, woord en braille. We maken het project concreet met budgetten, een overzichtelijk tijdschema en een stappenplan.
Herkenbaarheid
Een inhuldigingsmoment geeft betekenis aan de boom. De betrokkenen maken de boom herkenbaar door een teken in de boom te hangen, een bankje te plaatsen,… Er ontstaat een plek voor ontmoeting en om er even te vertoeven.
Continuïteit en nazorg
Op publieke plaatsen onderhoudt de gemeentelijke groendienst de plek. Bij scholen of woonzorgcentra kunnen de eigen groendienst, de doelgroep of Natuurpunt de plek verzorgen. Peter- en meterschap zorgen voor een persoonlijke betrokkenheid.
De toekomst
De inwoners houden het project levend. Ze geven het aan de volgende generatie door via wandelroutes langs de lindebomen, een Lindedag, plukdagen en theeproeverijen, voorleesmomenten. Zo blijft de linde een levend symbool van verbondenheid en zorg. De linde is een brug tussen verleden, heden en toekomst.
Verbondenheid in groei.
Twintig lindebomen vormen het hart van dit project. Ze staan symbool voor verbondenheid en gemeenschapszin. De dorpsraad van Denderhoutem is het aanspreekpunt.
Voor wie?
Dit project heeft aandacht voor elke leeftijd, kwetsbare jongeren, nieuwkomers, mensen in armoede en mensen met een beperking. Het creëert verbinding tussen generaties, dorpsraden en het gemeentebestuur.
Met wie?
Dorpsraden, lokale overheid, Natuurpunt, Cura-collectief, Knipperkot, woonzorgcentra, de bibliotheek en lokale verenigingen werken hier samen.
Waar?
Op publieke plaatsen: dorpskern, De Spot, sporthal, bibliotheek, Kerkplein, Vondelhof, kerkhof. Op publiek toegankelijke plekken: school, woonzorgcentrum, Knipperkot, warenhuis Op natuurplekken: Hoombos, geboortebos, hondenlosloopweide, akker naast Vondelhof
Bronnen
Wil je meer weten over het project van de lindebomen of zelf een lindeboom planten?
Hoe verbeeld je je de toekomst? Welke plaats hebben bomen en bossen in je bestaan? Wanneer zat je laatst op een bank onder een boom, naast een kapelletje? Wat ontmoeten we als we stil zijn? Wat maakt van een plek een “heilige plek”?
Cura-Collectief start een nieuw, langdurig traject waar alle vroegere projecten die je op deze site vindt, toe bijdragen: Philemon en Baucis en de ontmoeting tussen mensen, takjes onder een stolp en houten sculpturen, verbeelde verhalen in het leegstaande huis, schors op een doek en onzichtbare geluiden hoorbaar gemaakt, een klimmende tak en kiemende aarde. Bij de omgevingen die het Cura-Collectief creëert, is steeds ruimte om op verhaal te komen. Er ligt een boek om in te schrijven; er staat een tafel met drankjes en met tijd.
Verbeeldend denken is brandstof in een wereld in crisis. Miljoenen bomen in Vlaanderen zijn ziek. Miljoenen scheuten zijn tegelijkertijd levende geschenken. Door die lokaal naar een plek met overlevingskansen te verhuizen, werken we aan een herverbinding met de natuur, met onszelf, met anderen.
Giuseppe Penone (°1947) toont ons de magische essentie van natuur, tijd, materie:
I feel the forest breathing I hear the slow, inexorable growth of the wood, I match my breathing to that of the green world around me, I feel the flow of the tree around my hand placed against the trunk.
Kom meedoen en beleef sprankelende momenten bij het uitgraven of verplanten van jonge bomen. Stuur ons je aanbod aan scheuten. We zoeken samen een plek waar ze naartoe kunnen. We documenteren ons proces en houden af en toe een ontmoetingsmoment waarbij we tekeningen tonen en inspirerende verhalen laten horen. De tekenende vrienden van het NU-atelier betrekken we in ons verhaal. Vanaf de lente 2024 plannen we buitenexpo’s en bosontmoetingen. Je bent dan heel erg welkom!!
De zaden van deze twee essen kiemden rond 1830 in Vreckom, Denderwindeke. De bomen werden door knotting knoestig en hol, tot ze in 2020 werden geveld. We ontdekten hen tijdens een wandeltocht en we hadden het gevoel er iets mee te willen doen, uit eerbied voor hun bestaan en hun monumentaliteit. In overleg met de stad gaven we hen in het stadspark van Ninove een nieuwe rustplaats. Met hun gestalte vormen ze daar een uitnodigende ontmoetingsplek. Met de knottakken naar elkaar toe ontstaat in de beschuttende holten een schuilplek. Met minimale ingrepen vormden we een ‘sculpturale natuur’ om in je op te nemen, een landmark om bij af te spreken, een leunstoel om even te rusten, een wonderlijke natuurvorm die je plant-dier-mens-verbondenheid prikkelt.
De stammen kregen de namen Philemon & Baucis, verwijzend naar een mythe uit de oudheid. Het oude echtpaar ontving de hoogste goddelijke beloning toen het twee vreemde gasten, die onderdak vroegen, heel gastvrij ontving. Toen de bezoekers zich als de goden Zeus en Hermes lieten herkennen, veranderden die het hutje van het echtpaar in een tempel. Na hun dood werden Philemon & Baucis twee bomen, met hun stammen in elkaar verwikkeld.
Wortel en takken. Plant, dier en mens. Man en vrouw. Vergankelijkheid en eeuwigheid. De zorg voor jezelf en de zorg voor de ander.
Kan je dode bomen redden? Hoe oud zijn die twee? Hoe goed leefden ze? Koester deze plek en vraag het aan Philemon & Baucis.
Work in progress op de artiestenparking van de gastvrije Plomblom.De ontmoeting in Denderwindeke. (foto’s Els De Vuyst en Vincent Malstaf).
“Mijn oneindige verantwoordelijkheid ontstaat in het gelaat van de ander”, Emmanuel Levinas.
De stad Ninove hanteert het concept “De sokkel”. Dit is een kleine tentoonstellingsplek die door de stad en de deelgemeenten reist. Na 6 maanden kiest de exposerende kunstenaar een volgende kunstenaar die uitgenodigd wordt om een zelfde periode op een andere plek zijn werk te tonen.
Heeft het Cura-Collectief de sokkel ondergronds begraven, om met hun werk op de begane grond te staan, aanwezig tussen de mensen? WERELDHOOFD verstilt de wriemelende beweeglijkheid van een stadsplein. Het ontvangt je in de rust van zijn binnenkant waar vuur heeft gewerkt, waar stemmen toon zetten, waar een teken achterbleef. Met afbraakhout bouwde het Cura-Collectief een hersenvolume dat met kalkleem beschermd werd tegen verkolend vuur of een brandend verlangen? Klinken hier onverstaanbare woorden of deugddoende menselijke aanwezigheid? Wat wil er in die donkerte tekenend oplichten?
In het spanningsveld tussen jezelf en de buitenwereld prikkelt dit werk je zintuigen en nodigt het je uit je denken met je hart te verbinden. Wie hoor je? Wat antwoord je? Welk vuur wil je, dat in je brandt? Welke stem wil je, die in je hoofd spreekt? Hoe kan je iemand missen die je niet kent? Hoe kan de wereld niet veranderen?
(foto’s Els De Vuyst)
Daarna verhuisde wereldhoofd naar het centrum van Herzele, tussen de bomen achter de burcht.
‘Maar wat er gebeurt, is dat onze tijd geconsumeerd wordt door de technologie; we worden een soort van slachtoffer.‘ Marina Abramovic
Het Cura-Collectief nodigde de bezoeker uit om volop deelnemer te zijn in het creatief proces.
Onder de titel “DIG IT ALL” liet het Cura-Collectief je balanceren tussen je gewoonten en je vermogen tot verwondering en verandering. Wat je onderweg hoorde, zag en meemaakte, moedigde je aan om je denken met je hart te verbinden en iets te delen van je binnenkant.
‘Wenn die Wahrnehmung das Steuernde ist, zur Aktualität der Nervenfrage.’ Thomas Hardtmuth
De Digitale Revolutie is 40 jaar oud en tekent zich jaar na jaar
meer af in de levenswijze en de gezondheid van mensen en natuur. Onze
vooruitgangsdoctrine verdoezelt zijn negatieve effecten op mens en natuur. Het
gebruiksgemak van digitale toepassingen verhindert dat we objectief kijken naar
de fundamentele wijzigingen die het in ons dagelijks leven aanbrengt.
Het afbrokkelen van de
sociale cohesie in het dorp, de verzwakking van de Millenials (de generatie van
na 1984) door een chronisch tekort aan zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen,
de verslaving aan ‘phones’ en het dopaminehormoon, de nood aan onmiddellijk
resultaat, een leefomgeving die geen hulp biedt bij zwakte, het gebrek aan
leiderschap en verantwoordelijkheid voor de gemeenschap,… : je plukt het ene
rapport na het andere van het… internet?
Het C-C wil bezoekers de overweldigende impact van de Digitale
Revolutie laten ervaren door de verborgen zijden ervan beleefbaar te maken,
door hen uit te nodigen om weer verbinding te maken met de fundamenten van ons
bestaan, door onze Menselijke Waardigheid weer voeding te geven. Als zij zich hier
van bewust zijn, ontstaat de kracht om creatieve antwoorden te bieden op deze
uitdaging.
Uit de brochure: “Het C-C-paviljoen staat aan de rand van een sparrenbos in het Vondelhof. Van daaruit begeleiden ze jou, samen met vrijwilligers van het Nu-Atelier, langs een parcours dat je zintuigen op scherp zet. In ruil voor het even in de kluis veilig achterlaten van je digitale connecties, krijg je een klompje klei in de handen. Hiermee kan je als enkeling gaan luisteren in de kroon-koepel, beleef je verwondering op een promenade, kom je tot je klei-creatie in de kathedraal, en stap je de dreef-van-reflectie op. Terug aan het paviljoen kan je, als je dat nog wil, in de kluis ophalen wat je er achterliet’.
Het overtreft onze stoutste
verwachtingen. De kleiwerkjes, de keuze van de ‘plekjes’, het verhaal dat ze
vertellen, de verbondenheid die ze uitstralen, de vrolijkheid, de hoop, … het
is van een ontroerende schoonheid.
Het werd daar duidelijk dat door ons
modelleren van de ‘omgeving’ de bezoekers het beste van zichzelf naar boven lieten
komen:
hun
vrijheid intens belevend, ontdaan van elke druk (gsm, de ander, het moet iets
goeds worden, …)
hun
verbondenheid opnieuw voelend met de natuur, de klank, de objecten, zichzelf
hun
scheppingskracht terugvindend, een vitale herinnering.
We lezen vrijheid, verbondenheid en scheppingskracht
in wat de bezoekers nagelaten hebben, en dat is een gevolg van de omgeving die
ze ontmoet hebben.
“Aan elk uiterlijk
gaat een innerlijk vooraf”, Friedrich Schiller.
“En zoals bij ieder
gelaat, kan men weg kijken of het aankijken. Of het enkel van ’terzijde’, vanaf
de zijlijn bezien.” Christine Gruwez in Tijdgenoten onderweg.
Al vele jaren is de
winkelwoning in de Despauteerstraat niet meer bewoond. Het huis staat leeg,
vertellen buurtbewoners; er is niemand meer. Maar is dit zo? Elbar Kivin gaat de ontmoeting aan met de
scheppende woekering die er ongecontroleerd en onverstoord werkt. Breng je opnieuw zorg binnen
het huis? Maak je de tijd zichtbaar? Wat/wie leeft er nu? Toon je het verleden
en heden in je ingreep? Is de toekomst levend? Hoe klinkt afwezigheid?
‘Human meets humus’, een imaginair fluïdum?
Foto’s van Koen Desmet, Bart Bogaert en Els De Vuyst
“Inzicht ontstaat onmiddellijk, het is intuïtief van aard. Begrijpen daarentegen strekt zich uit in de tijd, maar heeft tot voorwaarde dat er intuïtie aan vooraf is gegaan.” Christine Gruwez in Meditaties over onmacht.
Ninove. De Vest, een loods in een zijstraat. Beelden en geluiden gaan de ontmoeting aan met de actuele ruimte van een oude staalhandel. Het werk van de vier vrienden/kunstenaars is op een wondere wijze met elkaar verbonden. Ze werkten apart en kwamen af en toe samen om zich op elkaar af te stemmen.
De taklijn, de boom, de houtsnedes, de tussenruimtes van planten, de wilgenkatjes, de wol, de warmte, het houtskool, de tussenruimtes van hun vieren die verbinden, de stilte, een stoel, de geluiden, de tonen, de bewegingen, de stemmen, de ontmoetingen.
“Het wordt tijd, dat de mens zijn doel kiest. Het wordt tijd, dat de mens de kiem van zijn hoogste verwachting plant. Nog is zijn grond daarvoor rijk genoeg. Maar eenmaal zal deze grond arm en murw zijn en geen hoge boom zal meer uit hem kunnen opgroeien. Wee! De tijd komt, waarin de mens de pijl van zijn verlangen niet meer over de mensen uitschiet en de pees van zijn boog verleerd heeft te gonzen! Ik zeg u: men moet nog chaos in zich hebben om een dansende ster te kunnen voorbrengen. Ik zeg u: chaos is nog in u.” Zo profeteert Nietzsches Zarathoestra, alvorens hij voor het verzamelde volk een beeld schetst van de laatste mens, een mensengeslacht dat het geluk heeft gevonden en niet meer in staat is om scheppend boven zichzelf uit te stijgen, een mensengeslacht dat met zijn doel samenvalt en in weerwil van elk faustiaans streven bij het ogenblik verwijlen wil.
Het CURA-collectief vond in de oude pastorij van Kerksken een onderkomen. Het gebouw staat al jaren leeg en werd in zorgelijke staat aangetroffen. Maar net die situatie gaf een mooie vertrekbasis voor de werken die het Cura-Collectief op die locatie ontwikkelde. Eén voor één gaan de installaties, etsen en raamtekeningen een dialoog aan met het gebouw. Ze voegen nieuwe betekenissen toe aan oude ruimtes en kamers. Daarbij gaan de gebruikte materialen zoveel mogelijk in gesprek met de ruimte en de tijd. Wol, aarde, geluiden, en lijnen in grafiet en wol be-tekenen de pastorij opnieuw. Ze schrijven mee aan de historiek van een plek op een scharnierpunt tussen verleden en toekomst.
Wat het C-C in deze pastorie verbindt, is de ZORG (cura) voor de wereld, voor mensen, voor onszelf.
Foto’s van Dirk De Deyn en Els De Vuyst
We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze site zo soepel mogelijk draait. Als je doorgaat met het gebruiken van deze site, gaan we ervan uit dat je ermee instemt.